MENU
telomeres

Νέος πιθανός στόχος για τη θεραπεία του καρκίνου

11 Σεπτεμβρίου 2013 • Παθολογία, Υγεία

Ερευνητές από το Τέξας, έχουν διαπιστώσει ότι η εναλλακτική διάταξη ή εναλλακτικό μάτισμα (alternative splicing) φαίνεται να είναι ένας νέος πιθανός στόχος για τη θεραπεία του καρκίνου με αντι-τελομεράση.

Η εναλλακτική διάταξη είναι μια διαδικασία που επιτρέπει σε ένα μόνο γονίδιο να κωδικοποιείται για πολλές πρωτεΐνες. Το ένζυμο τελομεράση υπερεκφράζεται σε όλα σχεδόν τα καρκινικά κύτταρα και προηγούμενες ερευνητικές προσπάθειες έχουν αποτύχει για τον εντοπισμό καλών αναστολέων τελομεράσης. Η μελέτη που έγινε στο Southwestern Medical Center από τον Δρ Γούντρινγκ Ράιτ και τους συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο του Τέξας και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Reports προσδιορίζει μια νέα προσέγγιση για την αναστολή της τελομεράσης, ενός ενζύμου που οδηγεί στην ανεξέλεγκτη διαίρεση και αντιγραφή των καρκινικών κυττάρων.

Η εναλλακτική διάταξη επιτρέπει στις γενετικές πληροφορίες να αναδιατάσσονται με διαφορετικούς τρόπους και σχεδόν πάντα ελέγχεται από αλληλουχίες DNA που «γειτονεύουν» με τα μέρη του γονιδίου που κωδικοποιούν την πρωτεΐνη.

«Στην περίπτωση του γονιδίου της τελομεράσης, διαπιστώσαμε ότι οι εν λόγω έλεγχοι βρίσκονται πολύ μακριά από την πρωτεΐνη που κωδικοποιεί περιοχές και ότι περιέχουν ασυνήθιστες αλληλουχίες DNA», είπε ο Δρ Ράιτ, καθηγητής της κυτταρικής βιολογίας και της εσωτερικής παθολογίας. «Η ασυνήθιστη δομή του DNA τους δείχνει πως οι άνθρωποι ρυθμίζουν την τελομεράση με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο ώστε να είμαστε σε θέση να εκμεταλλευτούμε την ανάπτυξη των αναστολέων του ενζύμου».

Οι περισσότερες από τις παραλλαγές της εναλλακτικής διάταξης που φτιάχνουν την τελομεράση είναι ανενεργές, αλλά η ομάδα του Ράιτ απέδειξε ότι είναι δυνατόν να μετατοπίσει τη διάταξη (μάτισμα), ώστε να κάνει ακόμα λιγότερο ενεργή την τελομεράση, παρέχοντας ενδεχομένως μια νέα προσέγγιση για τη θεραπεία του καρκίνου.

Τα τελομερή είναι εξειδικευμένες δομές στα άκρα του κάθε χρωμοσώματος. Καθώς το DNA αντιγράφεται,  τα τελομερή «κονταίνουν» κάθε φορά που ένα κύτταρο διαιρείται. Η τελομεράση στα ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα είναι 10 με 20 φορές πιο δραστική απ’ ό,τι στα φυσιολογικά κύτταρα του σώματος. Η αύξηση παρέχει το επιλεκτικό πλεονέκτημα ανάπτυξης σε πολλούς τύπους όγκων. Εάν η δραστηριότητα της τελομεράσης απενεργοποιηθεί, τότε τα τελομερή στα καρκινικά κύτταρα θα συντομεύσουν όπως συμβαίνει στα φυσιολογικά κύτταρα του σώματος.

«Τα τελομερή είναι σαν τις πλαστικές άκρες των κορδονιών των παπουτσιών που τα προστατεύουν από το ξέφτισμα», λέει ο Δρ Ράιτ. «Οταν το πλαστικό καταστραφεί, το κορδόνι δεν μπορεί πλέον να περαστεί αποτελεσματικά. Η μόνη λύση στην δική μας περίπτωση είναι να πετάξεις το κορδόνι μακριά».

Στους περισσότερους ιστούς η τελομεράση απενεργοποιείται κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης, μετά την οποία τα τελομερή κονταίνουν και περιορίζουν τον αριθμό των επαναλήψεων της διαίρεσης των κυττάρων, μέχρις ότου αυτές σταματούν εντελώς. Αυτό το χρονοδιάγραμμα λειτουργεί επίσης σαν ένας μηχανισμός προστασίας από όγκους, δεδομένου ότι η περιορισμένη διάρκεια της κυτταρικής ζωής αποτρέπει στα προ-κακοήθη κύτταρα να συσσωρεύσουν μεταλλάξεις που θα τους επιτρέψουν να γίνουν καρκινικά.

Οι προκλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η αναστολή της τελομεράσης κάνει τα καρκινικά κύτταρα να χάσουν την αθανασία τους, κινητοποιεί εκ νέου το κόντεμα των τελομερών και έτσι τελικά πεθαίνουν. Στην περίπτωση που ένας όγκος έχει ήδη αναπτυχθεί σε βάθος, μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά και μετά από συμβατική χημειοθεραπεία η αναστολή της τελομεράσης θα μπορούσε να αποτρέψει τα σπάνια κύτταρα που έχουν επιβιώσει να έχουν αρκετές διαιρέσεις, ώστε να προκαλέσουν υποτροπή.

Ο Δρ Ράιτ είπε πως η εναλλακτική μέθοδος ματίσματος θα μπορούσε επίσης να καταστεί χρήσιμη για την αναγεννητική ιατρική, επειδή τα τελομερή στα βλαστικά κύτταρα κονταίνουν όσο προχωράει η ηλικία του ανθρώπου και αυτό τελικά θέτει σε κίνδυνο τη λειτουργία τους. «Υπό τις κατάλληλες συνθήκες, αυξάνοντας ή μειώνοντας τη δραστηριότητα της τελομεράσης, θα μπορέσουμε να επηρεάσουμε τις θεραπείες, τόσο για τον καρκίνο, όσο και για τη γήρανση», είπε.

Σχετικά άρθρα

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

« »